علی اسفندیاری معروف به نیما یوشیج ، در سال 1276 در دهکده ی یوش ، از قرای مازندران پا به عرصه ی وجود نهاد . پدرش ابراهیم خان نوری از راه کشاورزی و گله داری روزگار می گذرانید .

   نیما در زادگاه خود خواندن و نوشتن آموخت ، از آن پس رهسپار تهران شد و در مدرسه ی سن لویی ( کاتولیک ها ) به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را نیکو فرا گرفت و با ادبیات اروپایی آشنایی یافت و به گفته ی خودش در اثر تشویق نظام وفا به نظم شعر پرداخت ، اما حقیقت این است که قریحه ی روشن و تابناکش او را به نظم شعر رهنمون بوده است .

   نیما در نتیجه ی آشنایی با زبان فرانسه ، با ادبیات اروپایی آشنا گردید و ابتکار و نو آفرینی را از این رهگذر کسب کرد و تجدد ادبی را در شعر آفرید و راهی نو در شعر فارسی گشود که امروز او را به نام پیشگام و مبتکر شعر نو می شناسند . با این وصف ، به ادبیات توده بسیار نزدیک است و قسمتی از اشعار محلی خود را به نام روجا سروده است . خود درباره ی شعرش چنین می گوید : « مایه ی اصلی اشعار من رنج است و به عقیده ی من گوینده ی واقعی باید آن مایه را داشته باشد ، من برای رنج خود و دیگران شعر می گویم . »

   اشعار نخستین او با اینکه دز قالب اوزان عروضی ساخته شده ، از مضامین نو و تخیلات شاعرانه بهره ای به سزا دارد و از آثار اولیه او باید منظومه های مجلس ، قصه ی رنگ پریده ، افسانه ، و برای دلهای خونین را نام برد که در زمان خود موجب تحولی در شعر گردید .

   نیما در آثار بعدی خود اوزان عروضی شعر فارسی را می شکند و شعرش را از چهارچوب وزن و قافیه آزاد می سازد و راهی تازه و نو در شعر می آفریندکه به سبک نیمایی مشهور می گردد . او در این باره می گوید : « در اشعار آزاد من وزن و قافیه به حساب دیگر گرفته می شوند ، کوتاه و بلند شدن مصرعها در آنها ، بنا بر هوس و فانتزی نیست . من برای بی نظمی هم به نظم اعتقاد دارم . هر کلمه ی من از روی قاعده ی دقیق به کلمه ی دیگر می چسبد و شعر آزاد سرودن برای من دشوارتر از غیر آن است . »

   نیما از سال 1317 تا 1320 عضو هیئت تحریریه مجله ی موسیقی بود و مقالات و اشعاری در آن مجله از او به چاپ رسید که مهمترین اثر او به نام « ارزش احساسات » ، طبع و نشر شد . چندی نیز در اداره ی طبع و نشر وزارت فرهنگ به خدمت اشتغال داشت و در سال 1338 در تجریش تهران بدرود زندگی گفت .

   از آثار اوست : شعر من ، ماخ اولا ، ناقوس ، شهر صبح شهر شب ، آهو و پرنده ها ، دنیا خانه ی من است ، قلم انداز ، نامه های نیما به همسرش ، عنکبوت ، فریادهای دیگر ، کندوهای شکسته ، حکایات و خانواده ی سرباز ، آب در خوابگه مورچگان . مجموعه ی کامل آثارش در سال 1364 به کوشش سیروس طاهباز و نظارت شراگیم یوشیج در تهران طبع و نشر شد .

« داروگ »

خشک آمد کشتگاه من ،

در جوار کشت همسایه

گرچه می گویند : « می گویند روی ساحل نزدیک ، سوگواران در میان سوگواران »

قاصد روزان ابری داروگ ! کی می رسد باران ؟

بر بساطی که بساطی نیست

در درون کومه ی تاریک من ، که ذرّه ای با آن نشاطی نیست

و جدار دنده های نی به دیوار اتاقم ، دارد از خشکیش می ترکد

- چون دل یاران که در هجران یاران -

قاصد روزان ابری داروگ ! کی می رسد باران ؟

   دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ، فرزند محمد در سال 1318 خورشیدی در روستای کدکن از توابع نیشابور چشم به هستی گشود . تحصیلات ابتدایی را در محیط خانواده و دوره ی متوسطه را در مشهد به انجام رسانید . مدرک کارشناسی ادبیات فارسی را از دانشکده ی ادبیات دانشگاه مشهد دریافت کرد و در دوره ی تحصیل دانشگاه ، علوم ادبیه و عربیه را در حوزه ی علمیه مشهد فرا گرفت .

   از سال 1332 به بعد با تعدادی از جوانان شاعر یک انجمن ادبی را تشکیل داد که دکتر علی شریعتی و نعمت آزرم از جمله اعضای آن انجمن بودند .

   استاد شفیعی در سال 1344 برای ادامه تحصیل دوره ی تکمیلی به تهران رهسپار شد و دوره ی فوق لیسانس و دکترا را در دانشکده ی ادبیات انشگاه تهران گذراند . وی در سال 1348 ازدواج کرد که ثمره ی این ازدواج دو پسر و یک دختر بود . از سال 1344 تا 1347 با بنیاد فرهنگ ایران و کتابخانه ی مجلس همکاری می کرد و در سال 1348 به سمت مدرس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزیده شد . دکتر شفیعی از آن پس دعوت نامه هایی از دانشگاه های مختلف خارجی از جمله آکسفورد انگلستان و پرینستون آمریکا و همچنین دانشگاه نیویورک و پنسیلوانیا دریافت کرد که تا سال 1978 (1357 ) در این دانشگاه ها تدریس می کرد . تا کنون از استاد آثار ارزشمندی به چاپ رسیده و همچنین مقالات متعددی در مجلات معتبر و دایرة المعارف ها منتشر شده است . او از شاعران ، پژوهشگران و محققان ارزشمند معاصر ایران به شمار می رود . دکتر شفیعی هم اکنون استاد دانشکده ی ادبیات تهران می باشد .

   مجموعه اشعار و آثار او به شرح زیر است :

   زمزمه ها ( مجموعه غزل 1344 ) ، شب خوانی ( 1344 ) ، از زبان برگ ( 1347 ) ، در کوچه باغهای نیشاپور ( 1350 ) ، مثل درخت دیشب باران ( 1356 ) ، از بودن و سرودن ( 1357 ) ، حزین لاهیجی ، زندگی و زیباترین غزل ها او ( 1342 ) ، صور خیال در شعر فارسی ( 1350 ) ، گزیده ی غزلیات شمس ( 1352 ) ، مرموزات اسدی ( 1352 ) ، آفرینش و تاریخ : از مطهربن طاهر مقدسی ( ترجمه در چهار جلد 1347 – 1351 ) ، بوی جوی مولیان ( مجموعه شعر 1357 ) ، موسیقی شعر ( 1358 ) ، شعر معاصر عرب ( 1358 ) ، تصوف اسلامی و رابطه ی انسان و خدا : از نیکلسون ( ترجمه 1358 ) ، مختار نامه : مجموعه رباعیات عطار ( 1358 ) ، ادوار شعر فارسی ( 1359 ) ، در اقلیم روشنایی : تفسیر چند غزل از سنایی ( 1359 ) ، شاعر آینه ها : بیدل و سبک هندی ( 1366 ) ، اسرارالتوحید از محمدبن منور ( 1366 ) ، حالات و سخنان ابوسعید ابوالخیر ( 1366 ) ، مفلس کیمیا فروش : نقد و تحلیل شعر انوری ( 1372 ) ، تازیانه های سلوک با نقد و تحلیل چند قصیده از حکیم سنایی ( 1372 ) ، تاریخ نیشابور ( 1374 ) ، تاریخ ادبیات به زبان انگلیسی و ...

« حتی به روزگاران »

ای مهربان تر از برگ در بوسـه های باران

                                             بیـــداری ستــاره در چشــم جـویبــاران

آیینـه ی نگــاهـت پیـونـد صبح و ســاحـل

                                             لبخنـد گـاه گــاهت صبـح ستــاره بـاران

بــازآ کــه در هــوایت خـاموشـی جنـونـم

                                             فریادها بـرانگیخت از سنگ کـوهسـاران

ای جویبار جـاری ! زین سایه برگ مگـریز

                                             کاین گونه فرصت از کف دادند بی شماران

گفتی: «به روزگاران مهری نشسته»گفتم :

                                             بیرون نمی توان کرد حتی به روزگــاران

بیگـانگی ز حـد رفت ای آشنـــا مپـرهیـز

                                             زین عاشق پشیمان سر خیل شرمساران

پیش از من و تو بسیار بودند و نقش بستند

                                             دیـوار زندگـی را زیـن گـونــه یــادگـاران

وین نغمه ی محبت ، بعد از من و تو ماند

                                             تـا در زمـانـه باقـی ست آواز باد و باران

آثار استاد شجریان در یک نگاه ( 1356 – 1381 )